Ignacio Retes

Xose Ignasio Retes Gevara — meksikalik dramaturg, kino, teatr va televideniye aktyori, rejissyor hamda ssenariynavis. Ikki karra Ariel mukofoti sovrindori. 1930-yillarda Meksika Milliy avtonom universitetining Falsafa va adabiyot fakultetida o'qigan, o'sha davrdagi Rodolfo Usigli, Seki Sano va Xose Revueltas kabi taniqli dramaturg va rejissyorlar bilan tanishgan. 1937-yilda San-Luis-Potosi universiteti teatriga va Meksika elektriklar kasaba uyushmasi ishchilari bilan birga "Sehrli chiroq" teatr truppasiga asos solgan. Usigli bilan birgalikda "Yarim toke teatri" kompaniyasini tuzgan, Sano bilan esa uning assistenti sifatida ishlagan. 1950-yilda Xose Revueltasning 100 martadan ortiq sahnalashtirilgan "Yolg'izlik kvadratlari" pyesasi bilan rejissyorlik debyutini qilgan. Ushbu sahna ko'rinishi uchun sahna bezaklarini Diego Rivera loyihalashtirgan. 1944-yilda o'zining ilk "El día de Mañana" pyesasini yozgan. Kino aktyori sifatida 1950-yillarda debyut qilib, Xorxe Fons, Felipe Kasals, Xayme Umberto Ermosillo, Serxio Olxovich va Arturo Ripsteyn kabi rejissyorlar qo'l ostida suratga tushgan. Ssenariynavis sifatida "Azob tunlari" va "Jannatga sayohat" kabi filmlar ssenariylarini yozgan. Shuningdek, davlat xizmatchisi sifatida Meksika ijtimoiy ta'minot instituti (IMSS) teatrlariga rahbarlik qilgan, uning davrida ommaviy teatrlar jadal qurilib, ularning soni 38 taga yetgan. 1960-yillarda yozuvchi Vis bilan yaqin hamkorlik qilgan.